เก้าอี้ตัวหนึ่งกางออกด้วยเสียงเบาๆ โครงไม้คลี่ตัว ผ้าใบที่ขึงอยู่ตึงขึ้นทีละนิด แล้วรับน้ำหนักคนทั้งคนไว้ได้โดยไม่ต้องมีเบาะหนา ไม่มีสปริง ไม่มีฟองน้ำ มีแค่ไม้ ผ้า และแรงตึงที่คำนวณมาแล้ว
Nychair X เป็นเก้าอี้แบบนั้นมาตั้งแต่ปี 1970 คนออกแบบคือ Takeshi Nii ช่างชาวญี่ปุ่นที่อยากทำเก้าอี้ดีๆ ให้คนทั่วไปนั่งได้จริง ไม่ใช่ของสะสมราคาแพง เก้าอี้พับตัวนี้เดินทางไกลกว่าที่เขาคิด จนวันนี้ถูกเก็บอยู่ในคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์อย่าง MoMA และยังผลิตต่อเนื่องโดยบริษัท FUJIEI
กลางปี 2026 Nychair X ออกรุ่นใหม่ชื่อ Oriato คำนี้เขียนด้วยตัวอักษรญี่ปุ่นว่า 織跡 แปลตรงตัวได้ประมาณว่าร่องรอยของการทอ ปกติผ้าที่นั่งของเก้าอี้ทำหน้าที่เป็นพื้นผิวรองรับ เราไม่ได้มองมันนานนัก แต่รุ่นนี้ตั้งใจดึงเนื้อผ้าและลายทอออกมาให้เป็นสิ่งที่ตาหยุดดู
นั่นคือมุมที่ทำให้เก้าอี้ตัวนี้ต่างจากของหลายชิ้นที่พยายามซ่อนกระบวนการผลิตให้เนียนที่สุด Oriato เลือกทำตรงข้าม มันปล่อยให้เห็นว่าผ้าผืนนี้ถูกทอขึ้นมาอย่างไร เส้นด้ายขัดกันไปมาแบบไหน ร่องรอยที่เกิดจากการทำงานจึงไม่ใช่ตำหนิ แต่เป็นตัวงานเอง
โครงสร้างของ Nychair X เองก็พูดภาษาเดียวกัน มันประกอบจากชิ้นส่วนไม่กี่ชิ้น ไม้เนื้อแข็งทำเป็นโครงและที่วางแขน ผ้าใบทำเป็นที่นั่งและพนักในผืนเดียว ทุกอย่างมองเห็นได้หมดว่าอะไรต่อกับอะไร ไม่มีส่วนไหนถูกหุ้มปิดไว้ให้เดา ความเรียบง่ายแบบนี้ต้องอาศัยการคิดมาอย่างดี เพราะไม่มีที่ให้ซ่อนความผิดพลาด
ลายไม้บนที่วางแขนก็เช่นกัน แต่ละตัวไม่เหมือนกันเป๊ะ เพราะไม้แต่ละท่อนมีลายของมันเอง เมื่อวางเก้าอี้สองตัวข้างกัน จึงไม่ใช่การก็อปปี้กันมา แต่เป็นของที่มาจากต้นเดียวกันแล้วแยกย้ายไปมีร่องรอยของตัวเอง แนวคิดนี้ใกล้เคียงกับที่ Isamu Noguchi เคยพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างวัสดุกับมือคน อย่างที่เราเขียนถึงใน บทความว่าด้วย Isamu Noguchi
อีกสิ่งที่ Nychair X ทำมานานคือการให้เปลี่ยนผ้าที่นั่งได้ เมื่อผ้าเก่าหรือสีตก เจ้าของไม่ต้องทิ้งทั้งตัว แค่เปลี่ยนผืนใหม่ เก้าอี้ก็กลับมาใช้ต่อได้อีกหลายปี ในจังหวะที่ของหลายอย่างถูกออกแบบมาให้พังแล้วซื้อใหม่ การออกแบบให้ซ่อมได้และอยู่กับคนได้นานจึงเป็นท่าทีที่เงียบแต่ชัด
เมื่อไม่ใช้ เก้าอี้พับแบนราบแล้วพิงไว้ที่มุมห้องได้ มันไม่เรียกร้องพื้นที่ ไม่ประกาศตัวเองว่าเป็นเฟอร์นิเจอร์ชิ้นสำคัญ อยู่เงียบๆ จนกว่าจะมีคนอยากนั่ง
ผ่านมากว่าห้าสิบปี สิ่งที่ Oriato ชวนให้กลับไปดูอาจไม่ใช่เก้าอี้ตัวใหม่ แต่คือคำถามเก่าว่าเราให้ค่ากับร่องรอยของการทำสิ่งหนึ่งขึ้นมามากแค่ไหน และเรายังทันสังเกตมันอยู่หรือเปล่า
งานทำมือที่เข้ากับเรื่องนี้
Tatting Hair Pin (Handmade 100%) เป็นงานถักด้วยเทคนิค needle tatting ที่ทำด้วยมือทั้งชิ้น แต่ละอันจึงมีร่องรอยการถักที่ไม่เหมือนกันเป๊ะ เข้ากับเรื่องของผ้าที่ให้เห็นการทอในแบบที่ของทำมือมักซ่อนไม่มิดอยู่แล้ว
Photo credit: Nychair X / FUJIEI via PR TIMES
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
