บนชานชาลาที่มีคนยืนรออยู่เต็ม สายตาที่เหลือบขึ้นไปมองป้ายชื่อสถานีมักไม่ทันสังเกตอะไร นอกจากว่าตัวเองอยู่ตรงไหน แต่ถ้ามองนานอีกนิด จุดเล็กๆ บนตัว i จะไม่ใช่วงกลม มันเป็นสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด และจุดนั้นเองที่ทำให้ตัวอักษรทั้งชุดเป็นของลอนดอน
ฟอนต์ Johnston คือตัวอักษรที่ Edward Johnston ออกแบบให้กับรถไฟใต้ดินลอนดอน เรื่องเริ่มในปี 1913 เมื่อ Frank Pick ผู้จัดการฝ่ายการค้าของบริษัทรถไฟใต้ดินในเวลานั้น ต้องการสร้างภาพจำที่ชัดเจนให้ระบบขนส่งของเมือง เขาจึงมอบโจทย์ให้ Johnston ทำตัวอักษรที่มีความเรียบง่ายอย่างหนักแน่น มีรากอยู่ในประเพณี แต่เป็นของศตวรรษที่ยี่สิบอย่างเต็มตัว
Johnston ไม่ใช่นักออกแบบตัวพิมพ์แบบที่เราคุ้น เขาเป็นนักเขียนอักษรวิจิตรและครูสอนคัดลายมือ ลูกศิษย์ของเขาคนหนึ่งคือ Eric Gill ที่ต่อมาทำฟอนต์ Gill Sans สายตาแบบช่างคัดลายมือนี้ติดมากับงาน สัดส่วนของตัวอักษรถูกวางจากรอยพู่กันปลายตัดที่ให้เส้นรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด ซึ่งกลับมาปรากฏเป็นจุดบนตัว i และ j อีกครั้ง
สิ่งที่ทำให้ Johnston พิเศษในยุคนั้นคือมันเป็นซานเซอริฟที่มีมนุษยธรรม ไม่ใช่ตัวอักษรเรขาคณิตเย็นชา แต่มีจังหวะของมือคนอยู่ในเส้น ในช่วงเวลาที่ป้ายส่วนใหญ่ยังใช้ตัวอักษรมีเชิงที่ประดับประดา การเลือกทำตัวอักษรเปลือยเปล่าไร้เชิงเพื่อการอ่านที่เร็วและชัด ถือเป็นการตัดสินใจที่ก้าวหน้ามาก
Johnston วาดตัวอักษรไว้เพียงน้ำหนักเดียว แต่มันถูกใช้ซ้ำในทุกจุดของระบบ ตั้งแต่ป้ายชื่อสถานี แผนที่ ป้ายบอกทาง ไปจนถึงวงกลมสีแดงคาดแถบน้ำเงินที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของเมือง ตัวอักษรกับวงกลมนั้นทำงานด้วยกันมานานจนแยกจากกันแทบไม่ออก คนเห็นแล้วรู้ทันทีว่าคือรถไฟใต้ดินลอนดอน
ตัวอักษรที่ทำหน้าที่บนป้ายทุกวันแบบนี้ มีความใกล้เคียงกับงานเขียนป้ายด้วยมืออยู่ไม่น้อย ทั้งคู่เกิดจากคนที่คิดเรื่องการอ่านในพื้นที่จริง ไม่ใช่ตัวอักษรบนหน้ากระดาษที่นิ่งอยู่กับที่ แต่เป็นตัวอักษรที่ต้องอ่านออกในระยะไกล ในแสงน้อย และในจังหวะที่คนกำลังรีบ
เวลาผ่านไปกว่าร้อยปี ตัวอักษรก็ต้องปรับตัว ในปี 2016 บริษัท Monotype ได้รับมอบหมายให้ทบทวนฟอนต์นี้อีกครั้ง ทีมออกแบบปรับรายละเอียดให้เข้ากับยุคดิจิทัล และเพิ่มน้ำหนักบางพิเศษสองแบบสำหรับหน้าจอ ผลลัพธ์คือ Johnston100 ที่ใช้กันมาตั้งแต่นั้น ยังคงเค้าเดิมของงานปี 1916 ไว้ พร้อมกับตอบโจทย์ที่ Johnston ไม่เคยต้องเจอ
ตัวอักษรที่ดีที่สุดบางชุดอาจเป็นตัวที่เราไม่เคยหยุดชม เพราะมันยุ่งอยู่กับการทำงาน จุดสี่เหลี่ยมเล็กๆ บนตัว i ที่ผ่านตาคนหลายล้านคนทุกวัน ยังคงบอกทางเงียบๆ อยู่ตรงนั้น รอให้ใครสักคนเงยหน้าขึ้นมองนานพอจะเห็นมัน
ชวนดูของในร้าน Portjolio
Inspo Gone Vision Cap Blue เป็นของใช้ประจำวันที่วางอยู่บนเส้นเรียบง่ายแบบเดียวกับป้ายบอกทางที่ดี ทำหน้าที่ของมันโดยไม่ต้องเรียกร้องความสนใจ
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
Photo credit: Unsplash
