พับกระดาษ A4 ครึ่งหนึ่งแล้วตั้งขึ้น มันล้ม พับเป็นรอยโค้งแล้วตั้งใหม่ มันยืนอยู่ได้ ความแข็งแรงไม่ได้มาจากกระดาษที่หนาขึ้น แต่มาจากรูปทรงที่เปลี่ยนไป
ทีมหนึ่งในสวีเดนเอาหลักการนี้ไปใช้กับเหล็ก แล้วสร้างรถออกมาทั้งคัน
STILFOLD เรียกวิธีของตัวเองว่า industrial origami คือการใช้แขนกลรีดพับแผ่นเหล็กแบนให้เกิดเส้นโค้ง แล้วเส้นโค้งนั้นเองที่กลายเป็นโครงสร้าง Jonas Nyvang และ Tue Beijer สองผู้ก่อตั้งพูดถึงมันด้วยประโยคที่ตรงไปตรงมาว่า การพับโค้งไม่ได้แค่ขึ้นรูปเหล็ก แต่ทำให้เหล็กแข็งแรงขึ้น
สมการทั้งหมดของพวกเขาสรุปได้ในภาพเดียว แผ่นเหล็กหนึ่งแผ่น บวกแขนกลหนึ่งตัว เท่ากับชิ้นงานสามมิติ ไม่มีแม่พิมพ์อยู่ในสมการนี้
สิ่งที่หายไปคือแม่พิมพ์
การผลิตโลหะแบบเดิมมีทางเลือกอยู่สองฝั่ง ฝั่งหนึ่งคือพับธรรมดา ทำได้เร็วแต่ได้แค่รูปทรงพื้นฐาน อีกฝั่งคือปั๊มขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ ได้รูปทรงซับซ้อนแต่ต้องจ่ายค่าแม่พิมพ์เป็นล้านและรอเป็นเดือน ระหว่างสองฝั่งนี้มีช่องว่างที่กว้างมากและแทบไม่มีใครอยู่
เมื่อแม่พิมพ์หายไป สิ่งที่ตามมาไม่ใช่แค่ต้นทุนที่ลดลง แต่คือลำดับการทำงานที่กลับด้าน ปกติดีไซเนอร์ต้องออกแบบให้แม่พิมพ์ทำได้ ทุกเส้นโค้งต้องผ่านคำถามว่าถอดออกจากพิมพ์ได้ไหม Nyvang สรุปการเปลี่ยนแปลงนี้ไว้ว่าดีไซน์ไม่ได้เป็นตัวประกันของเครื่องมืออีกต่อไป
ตัวเลขที่ตามมาก็เปลี่ยนตาม จำนวนชิ้นส่วนลดลงได้ถึง 70 เปอร์เซ็นต์ ความแข็งแรงเพิ่มได้ถึงสี่เท่าเมื่อเพิ่มความโค้งเป็นสองชั้น หมุดกับรอยเชื่อมที่เคยจำเป็นก็หายไปด้วย เพราะไม่มีชิ้นส่วนหลายชิ้นให้ต้องต่อกันตั้งแต่แรก
รอยพับที่กลายเป็นเส้นสายของรถ
STILRIDE 1 คือมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าที่ใช้วิธีนี้กับโครงรถ สิ่งที่เห็นชัดเมื่อมองตัวรถ คือรอยพับไม่ได้ถูกซ่อน มันคือเส้นสายของตัวรถเอง ผิวเหล็กเปลือยที่โค้งไปตามแรงพับกลายเป็นทั้งโครงสร้างและงานออกแบบในเวลาเดียวกัน
ท่าทีนี้ใกล้เคียงกับงานโลหะแผ่นที่เคยเห็นใน RIMOWA x Lehni ที่ปล่อยให้วิธีทำเผยตัวออกมาบนผิวงาน แทนที่จะขัดเก็บจนไม่เหลือร่องรอยว่าของชิ้นนั้นเกิดขึ้นมาอย่างไร
วิธีเดียวกันถูกลองกับของอย่างอื่นด้วย เก้าอี้ เรือ รถพ่วง ไปจนถึงงานที่ใหญ่กว่านั้น พวกเขาทำงานกับ Polestar และกับ Alstom เพื่อคิดโครงสร้างตู้รถไฟใหม่ วัสดุก็ขยายจากเหล็กความแข็งสูงไปถึงอะลูมิเนียมเกรดอากาศยานและไทเทเนียม
Beijer เรียกสูตรของพวกเขาว่าเรียบง่ายจนน่าอุ่นใจ มีแค่วัสดุ วิธี และเรขาคณิต เมื่อห่วงโซ่การผลิตวางอยู่บนสามอย่างนี้ แทนที่จะวางอยู่บนเครื่องมือเฉพาะตัวใดตัวหนึ่ง มันก็ย้ายที่ได้ เปลี่ยนของที่ทำได้ โดยไม่ต้องรื้อโรงงาน
เรื่องนี้เริ่มจากการสังเกตกระดาษที่พับแล้วแข็งขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่เด็กพับจรวดกระดาษรู้มาตลอด ความรู้เก่าแก่ที่สุดบางอย่าง อาจแค่รอเครื่องมือที่ใหญ่พอจะพาไปได้ไกลกว่าเดิม
ข้อมูลจากบทสัมภาษณ์ STILFOLD บน designboom และเอกสารของ STILFOLD / STILRIDE
Photo credit: STILFOLD / STILRIDE
ชวนดูของในร้าน Portjolio
Genesis of Formation ซีนริโซกราฟจาก double-T ว่าด้วยช่วงเวลาที่สิ่งต่างๆ ก่อตัวขึ้น เป็นอีกงานที่เริ่มจากกระดาษแบนแผ่นหนึ่งเหมือนกัน
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
