Emi Kusano กับศิลปะแห่งการจดจำในยุคที่เครื่องจักรเริ่มฝัน
ถ้าคุณเคยรู้สึกคิดถึงยุคสมัยที่ไม่เคยมีอยู่จริง — ภาพ street fashion โตเกียวยุค 70s ที่ดูคุ้นตาแต่จำไม่ได้ว่าเห็นจากไหน หรือตัวละคร magical girl ในอนิเมะยุค 90s ที่ดูเหมือนความฝันมากกว่าความจริง — นั่นคือจุดที่ Emi Kusano ทำงานอยู่ เธอเป็นศิลปินชาวญี่ปุ่นที่ใช้ AI ไม่ใช่ในฐานะเครื่องมือสร้างภาพ แต่เป็นเครื่องมือขุดค้น “ความทรงจำร่วม” ของวัฒนธรรมป็อป ซึ่งบางทีสิ่งที่ AI หลอนขึ้นมา กลับบอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับตัวเราได้ลึกกว่าความจริง
Kusano เกิดและเติบโตในโตเกียว เริ่มต้นจากการเป็นนักร้องนำวง synthwave ยุค 80s ชื่อ Satellite Young ก่อนจะเบนเข็มมาสู่โลกของ digital art และ AI อย่างเต็มตัว สิ่งที่ทำให้เธอต่างจากศิลปิน AI ส่วนใหญ่คือ เธอไม่ได้ใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างภาพสวย แต่ใช้มันเป็นเครื่องมือตั้งคำถามเกี่ยวกับความทรงจำ ตัวตน และวัฒนธรรมป็อปที่หล่อหลอมคนทั้งรุ่น ผลงานชุด Neural Fad (2023) คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้วงการจับตามอง — เธอใช้ AI สร้าง street fashion snapshot ของโตเกียวตั้งแต่ยุค 50s ถึง 90s ที่ดูสมจริงจนน่าขนลุก แต่ไม่มีสักภาพที่เคยเกิดขึ้นจริง มันคือ nostalgia ที่ถูกปั้นขึ้นมาจากข้อมูลล้วนๆ แต่กลับสะเทือนอารมณ์ได้ไม่ต่างจากภาพถ่ายจริง ทั้ง 100 ชิ้นขายหมดภายใน 24 ชั่วโมงที่ Bright Moments Tokyo
แต่ผลงานที่ทำให้เราหยุดดูนานที่สุดคือ Melancholic Magical Maiden (2024) ซึ่งได้รับเลือกเข้า Art Blocks Curated — หนึ่งในเวทีที่เข้มงวดที่สุดของวงการ generative art เธอร่วมงานกับ creative coder Yurika Sayo ใช้ p5.js deconstructing สุนทรียะของแนว magical girl จากอนิเมะยุค 90s ที่เด็กผู้หญิงทั้งรุ่นเติบโตมากับมัน Kusano ไม่ได้แค่ทำให้มันสวย แต่ตั้งคำถามว่าตัวละครเหล่านั้นหล่อหลอมความคาดหวังเรื่องเพศและตัวตนของเราอย่างไร ทั้ง 300 ชิ้นขายหมดภายใน 1 ชั่วโมง คิดเป็นมูลค่ารวมกว่า 57 ETH
ผลงานล่าสุดอย่าง Data Pilgrim และ Algorhythm of Narcissus ยิ่งเดินลึกเข้าไปในคำถามเรื่องตัวตนในยุคดิจิทัล ใน Algorhythm of Narcissus เธอเทรน AI ด้วยข้อมูลใบหน้าของตัวเอง แล้วปล่อยให้มันบิดเบือน สะท้อนให้เห็นว่าอัตลักษณ์ของเราในยุคนี้ถูก algorithm กำหนดและแปรรูปไปมากแค่ไหน ส่วน Enlightenment for Sale™ (2025) ที่เพิ่งจัดแสดงใน Basel Art Week ก็เป็นวิดีโอ 3 จอที่จำลองโฆษณาญี่ปุ่นยุค 80s ขายผลิตภัณฑ์ AI สมมติ — ทั้งตลกและน่าขนลุกในเวลาเดียวกัน
Portjolio มองว่า Emi Kusano เป็นตัวอย่างของศิลปินที่เข้าใจว่าเทคโนโลยีไม่ใช่จุดหมาย แต่เป็นทาง เธอไม่ได้ขาย hype ของ AI art แต่ใช้มันเป็นกระจกส่องวัฒนธรรม ความทรงจำ และตัวตน ผลงานของเธอถูกจัดแสดงใน 21st Century Museum of Contemporary Art (Kanazawa), Saatchi Gallery, Victoria and Albert Museum และเธอเพิ่งได้รับเลือกเป็น Young Global Leader จาก World Economic Forum ในปี 2025 ติดตามผลงานของ Emi Kusano ได้ที่ emikusano.art และ Instagram @emikusano
เครดิตผลงาน: ภาพทั้งหมดเป็นผลงานของ Emi Kusano / ภาพจาก emikusano.art
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio — ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
