Koinobori ธงปลาคาร์ปญี่ปุ่นลอยสะบัดในท้องฟ้าสีคราม
Photo: German Rivera De La Torre / Unsplash

ผ้าชิ้นหนึ่งที่เคยเป็นเสื้อเชิ้ตสีครามของใครสักคน ถูกตัดออก เย็บใหม่ ขึงบนโครงลวด แล้วแขวนจากเพดานร้าน MUJI บน Fifth Avenue กลางแมนฮัตตัน

มันไม่ได้ดูเหมือนเสื้ออีกต่อไป มันกลายเป็นปลา

Koi Continuum คือชื่อของ installation ที่ Reiko Sudo นักออกแบบสิ่งทอชาวญี่ปุ่นจาก NUNO Corporation และ Adrien Gardère นักออกแบบนิทรรศการชาวฝรั่งเศส สร้างขึ้นภายใต้โปรเจกต์ ReMUJI ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในสหรัฐฯ ระหว่างเทศกาล NYCxDESIGN 2026

ธงปลาคาร์ป หรือ koinobori สามสิบผืน ถูกเย็บขึ้นจากเสื้อผ้ามือสองที่ลูกค้า MUJI นำมาบริจาคผ่านโครงการ ReMUJI ผ้าถูกย้อมใหม่ ซัก ตัด แล้วประกอบเข้าด้วยกันจนกลายเป็น koinobori ที่ลอยอยู่ภายในร้าน ราวกับว่ามันเคยเป็นปลามาตลอด

เทศกาล koinobori ธงปลาคาร์ปหลากสีห้อยประดับถนนในญี่ปุ่น
Photo: Huang Lin / Unsplash

Sudo ทำงานกับผ้าทอและสิ่งทอญี่ปุ่นมากว่าสี่ทศวรรษ เธอเป็นผู้อำนวยการฝ่ายออกแบบของ NUNO ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะสตูดิโอที่ผสานเทคนิคการทอผ้าแบบดั้งเดิมเข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่ งานของเธอไม่เคยเป็นแค่ผ้า แต่เป็นพื้นผิวที่เล่าเรื่อง

Koi Continuum ไม่ใช่โปรเจกต์ใหม่ทั้งหมด มันเป็นการสานต่อจาก Koi Current ที่ Sudo และ Gardère เคยทำร่วมกันในปี 2008 ครั้งนั้นใช้เสื้อผ้าเด็กเป็นวัตถุดิบ ครั้งนี้ขยายขอบเขตไปสู่เสื้อผ้าทุกประเภทที่ลูกค้านำมาคืน

สิ่งที่ทำให้ installation นี้ต่างจากโปรเจกต์ sustainability ทั่วไป ไม่ใช่แค่ขั้นตอนการ recycle แต่คือท่าทีของมัน ReMUJI ไม่ได้พูดเรื่องสิ่งแวดล้อมด้วยน้ำเสียงเร่งด่วน ไม่มีกราฟ ไม่มีตัวเลข carbon footprint ที่พยายามทำให้ตกใจ มีแต่ปลาผ้าที่ลอยนิ่งๆ อยู่เหนือศีรษะของคนที่เดินซื้อของ

ผ้า shibori ย้อมครามแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่น จัดแสดงเป็นตาราง
Photo: Jimmy Liu / Unsplash

koinobori ในวัฒนธรรมญี่ปุ่นคือธงรูปปลาคาร์ปที่แขวนในวัน Children’s Day เดือนพฤษภาคม สื่อถึงความแข็งแกร่งและความอดทน ปลาคาร์ปว่ายทวนน้ำ มันไม่ยอมแพ้ ไม่หยุด ไม่หันหลัง

การเลือก koinobori เป็นรูปทรงของ installation จึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เสื้อผ้าที่ถูกทิ้งก็เหมือนปลาที่ตาย แต่เมื่อนำมาเย็บใหม่ ย้อมใหม่ มันกลับมามีชีวิตอีกครั้ง ว่ายทวนกระแสของ fast fashion อย่างเงียบๆ

ระหว่างเทศกาล MUJI จัดเวิร์กช็อปในวันหยุดสุดสัปดาห์ ให้ผู้เข้าชมได้ลองตัดเย็บของที่ระลึกจากผ้า ReMUJI ด้วยตัวเอง นั่นหมายความว่า คุณอาจกำลังถือกระเป๋าใบเล็กที่ทำจากเสื้อเชิ้ตของคนที่คุณไม่เคยรู้จัก

ReMUJI: Koi Continuum จัดแสดงตั้งแต่ 14 พฤษภาคม ถึง 7 มิถุนายน 2026 ที่ MUJI Fifth Avenue, 475 Fifth Ave, New York, NY 10017 เปิดวันจันทร์ถึงเสาร์ 10:00-21:00 และวันอาทิตย์ 11:00-20:00 ออกแบบโดย Reiko Sudo (NUNO Corporation) และ Adrien Gardère (SAG) จัดโดย Ryohin Keikaku Co., Ltd. และ MUJI USA LIMITED

แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio — ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด