Emily Xie — เมื่อโค้ดกลายเป็นพู่กัน และอัลกอริทึมกลายเป็นความทรงจำ

Memories of Qilin — ภาพพิมพ์แกะไม้ที่ไม่เคยมีแม่พิมพ์

มีช่วงเวลาที่เราเลื่อนหน้าจอผ่านงานดิจิทัลอาร์ตไปเรื่อยๆ แล้วหยุดนิ่งตรงชิ้นหนึ่ง ไม่ใช่เพราะมันแปลกตา แต่เพราะมันรู้สึก “เก่า” อย่างประหลาด — เหมือนม้วนภาพจีนโบราณที่ถูกซ่อนไว้ในโฟลเดอร์ของโปรแกรมเมอร์คนหนึ่ง Emily Xie เป็นคนทำงานแบบนั้น เธอเป็น generative artist ที่อาศัยอยู่ในนิวยอร์ก เขียนโค้ดด้วย JavaScript และ p5.js เพื่อสร้างผลงานที่ดูเหมือนทอขึ้นมาด้วยมือมากกว่าถูกคำนวณด้วยเครื่อง ก่อนหน้าจะเป็นศิลปินเต็มตัว เธอเรียน History of Art and Architecture ที่ Harvard แล้วทำงานเป็น software engineer ที่ Wayfair และ Sotheby’s — ชีวิตที่แบ่งระหว่างจักรวาลของโค้ดกับจักรวาลของศิลปะ จนวันหนึ่งทั้งสองจักรวาลชนกัน

ผลงานที่ทำให้ Emily Xie กลายเป็นชื่อที่คนใน generative art community พูดถึงกันทั่วคือ Memories of Qilin — คอลเลกชัน 1,024 ชิ้นบน Art Blocks Curated ที่เปิดตัวในปี 2022 ชื่อโปรเจกต์อ้างอิงถึง “กิเลน” สัตว์ในตำนานเอเชียตะวันออกที่เป็นสัญลักษณ์ของความเจริญรุ่งเรืองและโชคลาภ แต่ตัวกิเลนไม่เคยปรากฏในงานแบบตรงๆ สิ่งที่เราเห็นคือร่องรอยของมัน — รูปทรงที่ไหลเลื่อน ลวดลายที่ซ้อนทับกัน สีสันที่ชวนนึกถึงภาพพิมพ์อุคิโยะเอะและจิตรกรรมจีนคลาสสิก ทุกชิ้นในซีรีส์นี้สร้างขึ้นจากโค้ดล้วนๆ ไม่มีการวาดมือ ไม่มีการใช้ Photoshop แต่ texture ของกระดาษเก่า การไล่สีของทองคำเปลว และจังหวะของพู่กันหมึก — ทั้งหมดถูกจำลองด้วยอัลกอริทึม

สิ่งที่ทำให้งานของ Emily Xie โดดเด่นจากศิลปิน generative art คนอื่นๆ คือเธอไม่ได้หมกมุ่นกับความซับซ้อนทางเทคนิค แต่หมกมุ่นกับ “ความรู้สึก” ของวัสดุ เธอดึงแรงบันดาลใจจากสิ่งทอ วอลเปเปอร์ งานปัก ภาพตัดแปะ แล้วแปลมันเป็นภาษาของโค้ด เธอชอบที่จะถูก “เซอร์ไพรส์” ปล่อยให้ randomness เข้ามามีบทบาท แต่ก็ต้องคุมมันไม่ให้หลุดมือ มันเป็นการเต้นรำระหว่าง control กับ chaos ที่เธอฝึกฝนจนกลายเป็นลายเซ็น ผลงานของเธอถูกจัดแสดงทั่วโลก จาก Kunsthalle Zürich, Unit London, The Armory Show ไปจนถึงสำนักงานใหญ่สหประชาชาติ

ในยุคที่ AI art กลายเป็นเรื่องที่ใครก็ทำได้ด้วย prompt ไม่กี่บรรทัด Emily Xie เป็นตัวอย่างของคนที่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ ไม่ใช่เป็นทางลัด เธอเขียนโค้ดทุกบรรทัดเอง สเก็ตช์ไอเดียด้วยมือก่อนเปิด text editor เธอทำให้ generative art ซึ่งมักถูกมองว่าเย็นชาและเป็นระบบ กลับรู้สึกอบอุ่น มีชีวิต และเต็มไปด้วยมรดกทางวัฒนธรรม เธอพิสูจน์ว่าอัลกอริทึมก็มีความทรงจำได้ ถ้าคนที่เขียนมันใส่ความทรงจำลงไป

ดูผลงานเพิ่มเติม: emilyxie.art | Instagram: @emilyxie_art — เครดิตผลงาน: ภาพประกอบทั้งหมดเป็นผลงานของ Emily Xie จากซีรีส์ Memories of Qilin (2022) บน Art Blocks / ภาพจาก: Art Blocks — แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio — ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด