เย็นวันหนึ่งปี 2015 ระหว่างทางกลับบ้านจากที่ทำงานในเจนีวา ช่างภาพคนหนึ่งแวะเข้าไปในเรือนกระจกเก่าโดยไม่ได้ตั้งใจ ข้างในมีต้นไม้เรียงกันหลังกระจกบานที่ผิวเป็นคลื่น เขาสังเกตว่าพอใบไม้แนบเข้ากับกระจก รูปทรงของมันก็ละลาย เส้นขอบหายไป เหลือแต่ก้อนสีเขียวและชมพูที่ดูเหมือนภาพวาดมากกว่าภาพถ่าย
ช่างภาพคนนั้นคือ Samuel Zeller คนทำงานภาพชาวสวิส และช่วงเวลาสั้นๆ ในเรือนกระจกวันนั้นกลายเป็นจุดเริ่มของซีรีส์ที่ชื่อ Botanical ซึ่งเขาตามถ่ายต่อเนื่องในเรือนกระจกหลายแห่งทั่วยุโรป ทั้งที่ปารีส ปราก กลาสโกว์ และเจนีวา แต่ละที่ให้กระจกคนละแบบ คนละความพร่า
สิ่งที่ Zeller ถ่ายจริงๆ ไม่ใช่ต้นไม้ เขาถ่ายสิ่งที่เกิดขึ้นตรงรอยต่อระหว่างต้นไม้กับกระจก กระจกเก่าที่ผิวเป็นคลื่นทำหน้าที่เหมือนฟิลเตอร์ตามธรรมชาติ มันเบลอ บิด และเกลี่ยสีให้ต้นไม้ดูเหมือนถูกวาดด้วยพู่กันชุ่มน้ำ เขาไม่ได้เติมเอฟเฟกต์ทีหลัง ทุกอย่างเกิดตรงหน้ากล้องในจังหวะที่กดชัตเตอร์
เขาเล่าว่าภาพชุดนี้ได้แรงบันดาลใจจากภาพประกอบพฤกษศาสตร์เก่าในศตวรรษที่ 18 ถึง 20 ที่คนวาดพยายามบันทึกต้นไม้ให้ละเอียดที่สุดเท่าที่ตาเห็น สิ่งที่ Zeller ทำกลับตรงกันข้าม เขาปล่อยให้รายละเอียดหายไป แล้วเก็บสิ่งที่เหลือ นั่นคืออารมณ์ สี และความรู้สึกของการมองต้นไม้ผ่านชั้นกระจก
ในหลายภาพจะเห็นโครงเหล็กของเรือนกระจกตัดผ่านเป็นเส้นตรง คั่นระหว่างคนดูกับต้นไม้ที่อยู่ข้างใน เส้นเหล็กเหล่านั้นทำให้ภาพมีความรู้สึกกึ่งกักขัง เหมือนธรรมชาติที่ถูกเลี้ยงไว้ในกรงกระจก มันสวยแต่มีความเศร้าเจืออยู่ ต้นไม้ที่เราเห็นไม่ได้อยู่ในป่า แต่อยู่ในห้องที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประคองให้มันรอด
ความเบลอในงานของ Zeller ไม่ใช่ความบกพร่อง แต่เป็นภาษาที่เขาเลือกใช้ เป็นคนละเรื่องกับความคมชัดที่ภาพถ่ายส่วนใหญ่ไล่ตาม เรื่องการยอมให้ภาพไม่ชัดแล้วได้อารมณ์กลับมานี้ Portjolio เคยเขียนถึงในงานของ Daido Moriyama กับแนวคิด are bure boke ที่ความพร่าและเกรนหยาบกลายเป็นตัวภาษาเอง
อีกด้านหนึ่งที่น่าพูดถึงคือวิธีที่ Zeller ปล่อยงานออกสู่โลก เขาเป็นหนึ่งในช่างภาพยุคแรกที่แบ่งภาพจำนวนมากให้คนอื่นใช้ฟรีผ่านแพลตฟอร์ม Unsplash หลายร้อยภาพถูกปล่อยให้ดาวน์โหลดโดยไม่มีเงื่อนไข ขณะเดียวกันซีรีส์ Botanical ก็ถูกรวมเป็นหนังสือกับสำนักพิมพ์เล็กอย่าง Hoxton Mini Press ในปี 2018 เป็นการอยู่ร่วมกันของสองท่าที คือการให้ฟรีกับการทำให้เป็นวัตถุที่จับต้องได้
สิ่งที่ทำให้ภาพชุดนี้อยู่ในใจคนได้นาน อาจไม่ใช่เพราะมันบอกว่าต้นไม้พันธุ์อะไร แต่เพราะมันจับช่วงเวลาที่คนหนึ่งหยุดมองบางอย่างที่คนอื่นเดินผ่าน แล้วเห็นว่ากระจกบานเก่ากับต้นไม้ต้นหนึ่งก็เพียงพอจะเป็นภาพวาดได้
ติดตามผลงานของ Samuel Zeller ได้ที่เว็บไซต์ samuelzeller.ch อินสตาแกรม @zellersamuel และ Behance
Photo credit: Samuel Zeller (ซีรีส์ Botanical)
ของชิ้นนี้จากร้าน Portjolio
Daydream Ring Mushroom แหวนแฮนด์เมดรูปเห็ดจากคอลเลกชัน Naive Flora Tattoo ที่หยิบธรรมชาติเล็กๆ มาไว้บนนิ้ว เข้ากับอารมณ์นุ่มเบลอของต้นไม้ในเรือนกระจกที่ Zeller เฝ้ามอง
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
