สิ่งที่เหลืออยู่ในมือ
สายดึงสีเขียวที่ส้นรองเท้าคู่นี้ ถ้าดูเผินๆ ก็คล้ายริบบิ้นไนลอนธรรมดา
แต่จริงๆ แล้วมันถูกตัดมาจากเข็มขัดนิรภัยรถยนต์ ชนิดที่ใช้ในรถแข่ง วัสดุที่ถูกออกแบบมาเพื่อรับแรงกระแทกหลายร้อยกิโลกรัม กลับมาอยู่บนรองเท้าคู่หนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อการเดินในชีวิตประจำวัน
รายละเอียดเล็กๆ แบบนี้ อาจไม่มีใครสังเกตตอนสวมใส่ แต่มันบอกเรื่องราวทั้งหมดของรองเท้าคู่นี้ และบอกวิธีคิดของคนที่ออกแบบมัน
Tom Sachs เป็นศิลปินที่ทำงานกับ Nike มากว่าทศวรรษ จากชุด Mars Yard ในตำนาน จนมาถึง NikeCraft General Purpose Shoe หรือ GPS ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในปี 2022 เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา GPS รุ่นล่าสุดในชื่อ “Bricolage” วางจำหน่ายผ่าน Tom Sachs Store และ Nike SNKRS
Bricolage เป็นคำฝรั่งเศส หมายถึงการสร้างสิ่งใหม่จากวัสดุที่มีอยู่ในมือ ไม่ใช่จากวัสดุที่ถูกออกแบบมาเพื่องานนั้นโดยเฉพาะ สำหรับ Sachs คำนี้ไม่ใช่แค่ชื่อรุ่น มันคือวิธีทำงานที่เขาใช้มาตลอดสี่สิบปี
ตอนเด็ก Sachs เคยปั้นกล้อง Nikon FM2 จากดินเหนียวให้พ่อ เพราะพ่ออยากได้กล้องตัวนั้นแต่ซื้อไม่ไหว เลยซื้อ Olympus OM-1 แทน กล้องดินเหนียวตัวนั้นถ่ายรูปไม่ได้แม้แต่ภาพเดียว แต่ Sachs เขียนไว้ใน Tom Sachs Guide ว่ามันมีน้ำหนักทางจิตวิญญาณที่มากกว่าของจริง
ประติมากรรมชิ้นนั้นวางรากฐานให้ทุกอย่างที่ตามมา ตั้งแต่ Lunar Excursion Module จากโฟมและไม้อัด ไปจนถึงโคมไฟจากขวดมายองเนสที่เก็บมาจากถังขยะในนิวยอร์ก
แนวคิดเดียวกันนี้อยู่ในทุกรายละเอียดของ GPS “Bricolage”
พื้นรองเท้ามีลายวาฟเฟิล ไม่ใช่เพราะสวย แต่เพราะ Nike ถือกำเนิดจากเตาวาฟเฟิลจริงๆ Bill Bowerman โค้ชวิ่งที่ร่วมก่อตั้ง Nike ใช้เตาวาฟเฟิลในครัวหล่อพื้นรองเท้าวิ่งรุ่นแรก ลายนั้นคือร่องรอยของจุดเริ่มต้น ไม่ใช่ลวดลายตกแต่ง
ส่วนบนของรองเท้าถักด้วยเงื่อน ไม่ใช่ทอ เพื่อให้เกียรติแก่เทคนิคการผูกเชือกของนักสำรวจที่เดินทางข้ามทวีป วัสดุแต่ละชิ้นไม่ได้ถูกเลือกเพราะหน้าตา แต่เพราะเรื่องราวที่มันแบกอยู่
สี Summit White ผสมกับ Birch ให้พื้นผิวที่นุ่มตา Swoosh สี University Gold ตัดกับสายรัดสี Pine Green ที่ตัดมาจากเข็มขัดนิรภัย การเลือกสีไม่ได้มาจาก mood board แต่มาจากวัสดุที่ Sachs หยิบมาจากสตูดิโอบนถนน Centre Street ในแมนฮัตตัน สถานที่ที่ผนังเปลี่ยนตำแหน่งตามงานประติมากรรมที่กำลังทำ
NikeCraft มีหลักการที่ชัด ก่อนรีไซเคิล ให้ reuse ก่อน reuse ให้ทำให้มันทน ดีไซน์ไม่ได้มาจากความอยากสร้างสิ่งใหม่ แต่มาจากความจำเป็น
Sachs รู้ดีว่ามีความขัดแย้งอยู่ในตัว รองเท้าที่พูดเรื่อง “ทำจากสิ่งที่มี” แต่ผลิตออกมาจำนวนมาก เขาไม่ได้แก้ตัว แต่บอกว่ารองเท้าคู่นี้ไม่ได้บอกให้หยุดซื้อของ มันบอกให้มองสิ่งที่อยู่รอบตัวอีกครั้ง
…และบางที สิ่งที่ทำให้รองเท้าคู่หนึ่งมีความหมาย ไม่ใช่เทคโนโลยีที่ใส่เข้าไป แต่คือท่าทีของคนที่หยิบวัสดุขึ้นมา แล้วเห็นความเป็นไปได้ในสิ่งที่คนอื่นทิ้ง
ภาพ: Nike / Tom Sachs Store / Hypebeast
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio — ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
