หยิบหนังสือปกอ่อนเล่มหนึ่งขึ้นมาเปิด สายตาไหลไปตามบรรทัดโดยไม่สะดุด อ่านจบบทหนึ่งแล้วยังจำเรื่องได้ แต่ไม่เคยจำหน้าตาของตัวอักษรที่พาเรื่องนั้นมาถึงตา
ตัวอักษรที่ทำงานเงียบที่สุด มักเป็นตัวที่เราไม่ทันสังเกตว่ามันอยู่ตรงนั้น และหนึ่งในนั้นคือ Garamond ฟอนต์ที่นั่งอยู่ในหน้าหนังสือมาเกือบห้าร้อยปี
Claude Garamond เป็นช่างแกะตัวพิมพ์ชาวฝรั่งเศสในปารีส ช่วงต้นศตวรรษที่ 16 เขาแกะตัวอักษรลงบนเหล็กทีละตัว โดยอิงรูปทรงจากตัวเขียนมนุษยนิยมที่นิยมกันในอิตาลีก่อนหน้านั้น แล้วขัดเกลาจนได้สัดส่วนที่นิ่งและกลมกลืน ตัวพิมพ์ของเขาแพร่ไปทั่วยุโรป และกลายเป็นหน้าตาของหนังสือพิมพ์เล่มมาเกือบสองร้อยปี
มีรายละเอียดหนึ่งที่คนมักมองข้าม ฟอนต์จำนวนมากที่ใช้ชื่อ Garamond ในศตวรรษที่ 20 แท้จริงแล้วไม่ได้มาจากมือของ Claude Garamond เลย แต่อิงจากตัวพิมพ์ของ Jean Jannon ช่างอีกคนที่ทำงานหลังจากนั้นเกือบร้อยปี นักวิชาการอย่าง Stanley Morison เป็นผู้ชี้ให้เห็นความสับสนนี้ในภายหลัง ชื่อหนึ่งชื่อจึงถูกแบกไว้บนตัวอักษรที่เจ้าของชื่อไม่ได้ทำ
เวอร์ชันที่หลายคนใช้กันทุกวันนี้คือ Adobe Garamond ที่ Robert Slimbach ออกแบบเมื่อปี 1989 เขากลับไปดูตัวพิมพ์โรมันของ Garamond จริงๆ และจับคู่กับตัวเอียงของ Robert Granjon ช่างร่วมยุค ส่วน EB Garamond ก็เป็นเวอร์ชันโอเพนซอร์สที่ผู้คนหยิบไปใช้ได้ฟรี ตัวอักษรอายุห้าศตวรรษจึงยังเดินทางต่อในไฟล์ดิจิทัล
สิ่งที่ทำให้ Garamond อยู่ได้นานขนาดนี้คือท่าทีของมัน มันเป็นเซอริฟแบบ old-style เส้นหนาบางต่างกันไม่มาก น้ำหนักเอียงเล็กน้อยตามจังหวะของปลายปากกา ทุกอย่างถูกออกแบบมาเพื่อให้อ่านยาวๆ โดยตาไม่ล้า มันไม่ได้สวยแบบสะดุดตา แต่สวยแบบที่ยอมหายไปเพื่อให้เนื้อความเด่นขึ้นมาแทน
ถ้า Helvetica คือเสียงที่เป็นกลางและทันสมัยของป้ายและระบบ Garamond ก็คือเสียงที่อุ่นและช้ากว่าของหนังสือ ทั้งสองตัวต่างทำงานด้วยการไม่เรียกร้องความสนใจ แต่คนละแบบกัน
ครั้งหน้าที่เปิดหนังสือสักเล่ม ลองหยุดมองตัวอักษรก่อนจะเริ่มอ่าน แล้วอาจพบว่าสิ่งที่พาเรื่องราวมาหาเรามาตลอด เคยถูกแกะขึ้นด้วยมือคนคนหนึ่งในปารีส เมื่อเกือบห้าร้อยปีก่อน และมันก็ยังทำงานเดิมนั้นอยู่ เงียบเหมือนเคย
อ้างอิงประวัติตัวพิมพ์จาก Klim Type Foundry และ Fonts In Use
Photo credit: Kelly Sikkema, Natalia Y., Afonso Azevedo Neves / Unsplash
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
