ที่สวนริมแม่น้ำมิสซิสซิปปีในมินนิอาโพลิส มีภาพแขนสองข้างกำลังโอบกอดกันอยู่บนพื้นหญ้า กว้างกว่าร้อยเมตร มองจากพื้นดินแทบไม่เห็นว่าเป็นรูปอะไร ต้องขึ้นไปสูงพอ ภาพถึงจะประกอบตัวเองขึ้นมา และในอีกไม่กี่สัปดาห์ ภาพนั้นจะหายไป
คนวาดคือ SAYPE ศิลปินเชื้อสายฝรั่งเศส สวิส ที่เลือกผืนหญ้าเป็นผ้าใบมาหลายปี งานที่มินนิอาโพลิสเป็นชิ้นที่ยี่สิบสองในซีรีส์ชื่อ Beyond Walls และเป็นครั้งแรกที่ซีรีส์นี้ลงหลักในสหรัฐอเมริกา ก่อนหน้านี้มันเคยปรากฏที่เจนีวา ที่อูร์ ที่เชิงเขาในสวิตเซอร์แลนด์ และอีกหลายเมืองทั่วโลก ทุกครั้งเป็นภาพมือหรือแขนที่เชื่อมต่อกัน เหมือนห่วงโซ่ที่ไม่มีจุดเริ่มและจุดจบ
สิ่งที่ทำให้งานของเขาต่างจากสตรีทอาร์ตทั่วไป คือวัสดุ สีที่ใช้เป็นสูตรที่เขาพัฒนาขึ้นเอง ทำจากถ่าน ชอล์ก น้ำ และโปรตีนจากนม ย่อยสลายได้ ไม่ทำร้ายหญ้าที่อยู่ข้างใต้ หญ้ายังโตต่อ คนยังเดินผ่านได้ สัตว์ยังเล็มได้ตามปกติ ภาพไม่ได้ทับธรรมชาติ แต่วางตัวอยู่บนมันชั่วคราว
คำว่าชั่วคราวตรงนี้สำคัญ เพราะมันไม่ใช่ผลข้างเคียง แต่เป็นความตั้งใจ SAYPE รู้ตั้งแต่ลงสีแปรงแรกว่างานจะอยู่ได้ไม่นาน สายฝน แสงแดด และเครื่องตัดหญ้าจะค่อยกินมันไปทีละน้อย จนกลับเป็นสนามเปล่าเหมือนไม่เคยมีอะไรเกิดขึ้น สิ่งที่เขาทุ่มเวลาหลายวันสร้าง ถูกออกแบบมาให้หายไปตั้งแต่ต้น
ความรู้สึกแบบนี้ใกล้เคียงกับงานภาพถ่ายที่พูดถึงความเปราะบางและการร่วงโรย อย่างที่เราเคยเขียนถึง ภาพของ Gideon Tsang ที่มองการล้มและการหายไปเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ไม่ใช่สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยง งานของ SAYPE ก็วางตัวอยู่ตรงนั้น มันไม่ได้พยายามคงอยู่ตลอดไป มันยอมรับว่าทุกอย่างมีช่วงเวลาของตัวเอง
สเกลของงานทำให้คนตัวเล็กลงเมื่อยืนข้างมัน ภาพถ่ายหลายใบของซีรีส์นี้จับจังหวะที่มีคนเดินอยู่บนเส้นสีขนาดมหึมา เหมือนมดบนลายเส้นดินสอ ระยะห่างระหว่างคนกับงานนี้เองที่ทำให้มันทำงาน เพราะคนหนึ่งคนมองไม่เห็นภาพทั้งหมด ต้องอาศัยระยะ ต้องอาศัยมุมสูง ต้องอาศัยการถอยออกมา ภาพถึงจะรวมร่าง
ที่มินนิอาโพลิส งานชิ้นนี้มาในช่วงที่เมืองเพิ่งผ่านความตึงเครียดและความสูญเสีย ในสุดสัปดาห์แรกที่ภาพปรากฏ มีคนหลายร้อยมาจับมือกันล้อมรอบผืนหญ้า ทำให้ภาพแขนที่โอบกอดกันมีแขนจริงของคนจริงมาต่อเป็นวงอีกชั้น ศิลปินบอกสั้นๆ ว่าเขาพบความเป็นมนุษย์บางอย่างในการต้อนรับของผู้คนที่นี่ และนั่นคือสิ่งที่เขาอยากบันทึกไว้ ก่อนมันจะจางไป
เมื่อมองย้อนไปทั้งซีรีส์ จะเห็นว่า SAYPE ทำสิ่งเดียวกันซ้ำในที่ต่างๆ ภาพมือ ภาพแขน ภาพการเชื่อมต่อ แต่ละครั้งวางบนภูมิทัศน์ที่ไม่เหมือนกัน ทุ่งหญ้าสลับหิมะ สนามในเมือง เนินเขาเขียวขจี บริบทเปลี่ยน ความหมายก็ขยับตาม ภาพเดียวกันที่เจนีวากับที่มินนิอาโพลิสไม่ได้พูดเรื่องเดียวกันเสียทีเดียว มันพูดกับที่ที่มันยืนอยู่
สิ่งที่เหลืออยู่หลังจากหญ้าโตคลุมภาพไปแล้ว ไม่ใช่ตัวงาน แต่เป็นภาพถ่าย เป็นความทรงจำของคนที่ได้ยืนล้อมมัน และเป็นคำถามเงียบๆ ว่าทำไมเราถึงให้คุณค่ากับสิ่งที่รู้อยู่แล้วว่าจะหายไป บางที งานที่ตั้งใจให้ลบเลือน อาจอยู่ในความรู้สึกได้นานกว่างานที่สร้างมาเพื่อให้คงทน
ของชิ้นนี้จากร้าน Portjolio
Postcard “grass-flower” โดย Naive Flora Tattoo ดอกไม้บนหญ้าที่วาดด้วยลายเส้นไร้เดียงสา เป็นอีกวิธีหนึ่งของการเก็บสิ่งที่อยู่บนพื้นหญ้าเอาไว้ ในรูปแบบที่จับต้องได้และอยู่กับเรานานขึ้น
Photo credit: SAYPE / saype-artiste.com
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
