ของชิ้นนี้มาถึงในรูปของกระดาษแผ่นแบน ไม่มีซี่ไม้ไผ่ ไม่มีโครงพลาสติก ไม่มีหมุดยึดตรงปลาย มันดูเหมือนแผ่นพับที่ยังไม่ได้กาง จนกระทั่งมือเริ่มดันรอยพับให้เข้าที่ แล้วแผ่นเรียบนั้นก็ค่อยยกตัวขึ้นเป็นโดมทรงกลม
พัดกระดาษ ORIKAZE จากสตูดิโอ KUMAnoTE ในโตเกียว เริ่มต้นจากคำถามง่ายๆ ว่าพัดญี่ปุ่นจำเป็นต้องมีซี่ไหม คำตอบของพวกเขาคือไม่ และสิ่งที่เหลืออยู่เมื่อเอาซี่ออกไป กลับชวนมองกว่าที่คิด
พัดแบบดั้งเดิม ทั้ง uchiwa ที่เป็นแผ่นกลมและ sensu ที่พับได้ ต่างพึ่งโครงไม้ไผ่เป็นกระดูกสันหลัง กระดาษเป็นเพียงผิวที่ขึงทับลงไป ORIKAZE สลับลำดับนั้นใหม่ทั้งหมด กระดาษไม่ได้เป็นผิวอีกต่อไป แต่กลายเป็นทั้งโครงสร้างและผิวในเวลาเดียวกัน
ความแข็งแรงมาจากเรขาคณิตล้วนๆ KUMAnoTE ทำงานร่วมกับศาสตราจารย์ Jun Mitani จากมหาวิทยาลัย Tsukuba ผู้ศึกษาเรื่องการพับกระดาษเชิงคณิตศาสตร์ รอยพับแบบสันเขาและร่องเขาที่จัดเรียงอย่างแม่นยำ ทำให้แผ่นกระดาษบางค้ำตัวเองได้ และคงรูปทรงไว้โดยไม่ต้องมีสิ่งใดมาช่วยยึด
เมื่อโครงหายไป สิ่งที่เข้ามาแทนคือเงา ผิวที่เต็มไปด้วยรอยพับทำให้แสงตกกระทบไม่เท่ากัน บางสันสว่าง บางร่องมืด เกิดเป็นลวดลายของแสงและเงาที่เปลี่ยนไปทุกครั้งที่ขยับมือ พัดที่ควรเป็นเพียงเครื่องมือพัดลม กลับมีมิติของวัตถุที่น่ามอง
คอลเลกชันแรกมีสามแบบ ชื่อว่า SORA, KAZE และ TSUCHI ซึ่งหมายถึงฟ้า ลม และดิน ทั้งสามใช้หลักการพับเดียวกัน แต่ต่างกันที่เส้นรอบรูปและการจัดวางผิว กระดาษผลิตโดยโรงพิมพ์ Fukunaga Print ส่วนรุ่นพิเศษทำร่วมกับแบรนด์ SNEEUW และนักออกแบบกราฟิก COYA ที่หยิบลายปีศาจ yokai ในนิทานพื้นบ้านมาวางบนผิวพับ
มีรายละเอียดเล็กๆ ที่บอกอะไรหลายอย่าง พอไม่มีซี่ พัดก็กลับไปเป็นแผ่นแบนได้อีกครั้ง เก็บง่าย ส่งง่าย วางซ้อนกันได้ทีละหลายอัน วิธีคิดเรื่องการพับให้แบนนี้ ทำให้นึกถึงงานกระดาษที่ใช้การตัดและพับสร้างปริมาตรขึ้นมาจากแผ่นเรียบ อย่างที่เราเคยเห็นในงาน ประติมากรรมนกกระดาษของ Diana Beltrán Herrera
ORIKAZE ถูกนำไปแสดงครั้งแรกที่งาน Interior Lifestyle Tokyo 2026 และเตรียมวางจำหน่ายในช่วงฤดูร้อนปีนี้ สิ่งที่มันทำไม่ใช่การประดิษฐ์ของใหม่ทั้งหมด แต่คือการมองของเก่าที่คนคุ้นเคยจนมองข้าม แล้วถามว่าถ้าถอดส่วนที่เราคิดว่าขาดไม่ได้ออกไป จะเหลืออะไร
คำตอบของ KUMAnoTE คือ เหลือกระดาษหนึ่งแผ่นกับรอยพับ และนั่นก็เพียงพอจะเป็นพัดได้ทั้งใบ บางทีของที่ดูเรียบง่ายที่สุด อาจซ่อนการคำนวณที่ซับซ้อนที่สุดไว้ในรอยยับเหล่านั้น
อ้างอิง: designboom
Photo credit: KUMAnoTE via designboom; ภาพประกอบกระดาษพับโดย Indieground Design และ Marjan Blan / Unsplash
ของชิ้นนี้จากร้าน Portjolio
Daily Eyes Postcard No.1 เป็นงานพิมพ์บนกระดาษแผ่นเดียวเหมือนกัน ต่างกันที่ ORIKAZE ใช้รอยพับสร้างปริมาตร ส่วนโปสการ์ดใบนี้ปล่อยให้กระดาษอยู่ในความเรียบ แล้วให้ภาพพิมพ์ทำหน้าที่แทน เป็นอีกด้านหนึ่งของการทำงานกับกระดาษเพียงแผ่นเดียว
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด
