ตัวอักษรลายมือข้างถนน กับงานที่เครื่องพิมพ์ยังแทนไม่ได้

บนป้ายร้านเก่าร้านหนึ่ง ตัว ก มีหางที่ยาวกว่าปกตินิดหน่อย ระยะห่างระหว่างตัวอักษรไม่เท่ากันเป๊ะ แต่พออ่านรวมกันทั้งคำ มันกลับได้จังหวะที่ลงตัว นั่นคือร่องรอยของมือคน ไม่ใช่ของเครื่อง

การเขียนป้ายด้วยมือเคยเป็นอาชีพที่มีอยู่ทุกเมือง ช่างเขียนป้ายคือคนที่รู้จักตัวอักษรในแบบที่ต่างจากนักออกแบบหน้าจอ พวกเขาไม่ได้เลือกฟอนต์จากเมนู แต่วางน้ำหนักของเส้นด้วยแปรง กะระยะด้วยสายตา และแก้ทุกอย่างสดๆ ตรงหน้าผนัง

ราวยุค 80 เป็นต้นมา สติกเกอร์ตัดไวนิลและงานพิมพ์ดิจิทัลเข้ามาแทนที่อย่างรวดเร็ว มันถูกกว่า เร็วกว่า และทำซ้ำได้ไม่รู้จบ ป้ายลายมือค่อยๆ หายไปจากถนน จนหลายคนคิดว่ามันคือของตกยุคที่ไม่มีเหตุผลจะเก็บไว้

แต่ในปี 2013 สารคดีชื่อ Sign Painters โดย Faythe Levine และ Sam Macon กลับจุดความสนใจขึ้นมาอีกครั้ง หนังตามช่างเขียนป้ายทั่วอเมริกา และทำให้คนรุ่นใหม่เห็นว่างานนี้ไม่ได้หายไปทั้งหมด มันแค่ถอยไปอยู่ในมือของคนที่ยังเชื่อในเส้นที่เขียนเอง

สิ่งที่แปรงให้ได้ และไฟล์เวกเตอร์ให้ไม่ได้ คือความไม่สมบูรณ์ที่ตั้งใจ เส้นที่หนาบางไม่เท่ากันตามแรงมือ มุมโค้งที่ตัดสินใจตอนนั้น การเว้นช่องไฟที่กะจากสายตาจริง ทุกอย่างรวมกันเป็นน้ำเสียงเฉพาะตัวที่ทำซ้ำให้เหมือนเดิมเป๊ะไม่ได้ แม้แต่ช่างคนเดิม

ตัวอักษรบนถนนยังทำหน้าที่มากกว่าบอกชื่อร้าน มันเป็นบันทึกของช่วงเวลา รูปทรงของตัวอักษรบอกได้ว่าป้ายนี้เกิดยุคไหน สีที่ซีดลงบอกว่ามันผ่านแดดผ่านฝนมากี่ปี ป้ายเก่าที่ยังหลงเหลือจึงเป็นเหมือนชั้นตะกอนของเมือง ที่คนส่วนใหญ่เดินผ่านโดยไม่ทันมอง

งานเขียนป้ายยังมีญาติใกล้ตัวอย่างการดัดหลอดนีออน ซึ่งก็เป็นการเขียนตัวอักษรด้วยมืออีกแบบหนึ่ง ช่างต้องเป่าและดัดหลอดแก้วให้เป็นเส้นตามลายมือที่ร่างไว้ ตัวอักษรจึงมีทั้งรูปทรงและแสง สองสิ่งที่ทำงานร่วมกันในความมืด

เรื่องของลายมือกับระบบพิมพ์ไม่ได้อยู่คนละฝั่งเสมอไป ฟอนต์ที่เราใช้ทุกวันหลายตัวก็เริ่มจากลายมือของคนคนหนึ่งก่อน อย่าง ฟอนต์ Johnston ของรถไฟใต้ดินลอนดอน ที่ Edward Johnston ร่างด้วยมือ ก่อนจะกลายเป็นระบบตัวอักษรที่ใช้กันมาเกือบร้อยปี

ในเมืองที่ป้ายส่วนใหญ่ถูกพิมพ์ออกมาเหมือนกันหมด ป้ายที่เขียนด้วยมือกลับสะดุดตาขึ้นมาเอง ไม่ใช่เพราะมันสมบูรณ์กว่า แต่เพราะมันมีคนอยู่ในนั้น และบางที ครั้งหน้าที่เดินผ่านป้ายร้านสักร้าน อาจลองมองว่าตัวอักษรนั้นถูกเขียนขึ้นด้วยมือ หรือถูกเลือกมาจากเมนู

อ้างอิง: Sign Painters (2013) โดย Faythe Levine และ Sam Macon

Photo credit: ภาพประกอบจาก Unsplash

ชวนดูของในร้าน Portjolio

Genesis of Formation ซีนริโซกราฟจาก double-T งานพิมพ์แบบแอนะล็อกที่ยังเหลือร่องรอยของมือและกระบวนการ เข้ากับเรื่องของตัวอักษรที่ไม่ได้ออกมาจากหน้าจอ

แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด